De gemeente Harderwijk wil dat het asielzoekerscentrum (azc) in de stad uiterlijk op 1 juni sluit.
Burgemeester en wethouders hebben dat in een stevige brief laten weten aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Volgens het college is de afspraak duidelijk: tien jaar opvang betekent ook daadwerkelijk tien jaar. „Afspraak is afspraak.”
Het azc in Harderwijk werd in 2016 geopend met ruimte voor achthonderd bewoners. De opvanglocatie was aanvankelijk bedoeld voor vijf jaar, met de mogelijkheid om die periode met nog eens vijf jaar te verlengen. Daarmee loopt de afgesproken termijn deze zomer af. Als het COA de locatie niet tijdig sluit, sluit de gemeente een gang naar de rechter niet uit.
COA: vertrek bewoners onzeker
Het COA bevestigt dat de brief van de gemeente is ontvangen. Woordvoerder Martijn Dekker wil echter niet garanderen dat het centrum op 1 juni daadwerkelijk de deuren sluit.
Volgens hem doet de opvangorganisatie er alles aan om bewoners van de locatie tijdig elders onder te brengen, maar is dat afhankelijk van beschikbare opvangplekken in Nederland. „Op dit moment hebben we te maken met een acuut tekort. Er sluiten meer locaties dan dat er nieuwe plekken bijkomen”, aldus Dekker.
Dat tekort zorgt er volgens het COA ook voor dat andere opvanglocaties niet altijd op de geplande datum kunnen sluiten. Zo lukte het de organisatie recent niet om alle bewoners van het azc in Hardenberg te verplaatsen voordat de locatie dicht zou gaan. De opvang voor ongeveer zevenhonderd mensen bleef daardoor langer open dan afgesproken, wat leidde tot onrust in de lokale politiek.
Gemeenten grijpen naar dwangmiddelen
In Hardenberg heeft de gemeenteraad het COA inmiddels onbehoorlijk bestuur verweten. De gemeente eist dat de locatie alsnog snel sluit en dreigt met een dwangsom van 81.000 euro per dag als dat niet gebeurt.
Volgens het COA lossen dergelijke maatregelen het onderliggende probleem niet op. „Het tekort aan opvangplekken in Nederland is een landelijk vraagstuk waar gezamenlijk aan gewerkt moet worden”, stelt Dekker. De organisatie roept gemeenten daarom opnieuw op om te kijken waar tijdelijke opvang mogelijk is.
Overvolle opvangcentra
De druk op het opvangsysteem is momenteel groot. Volgens cijfers van het COA zitten de asielzoekerscentra in Nederland voor ruim 103 procent vol. Dat betekent dat er meer mensen verblijven dan waarvoor de locaties eigenlijk zijn ingericht, bijvoorbeeld doordat extra bedden in kamers zijn geplaatst.
Ook voor bewoners en medewerkers van de locaties zorgt die situatie voor onzekerheid, aldus het COA. Niet alleen gemeenten en omwonenden hebben last van het uitblijven van sluitingen, zegt Dekker, maar ook de mensen die in de opvang wonen en werken.
Minister wacht op nieuwe gemeentebesturen
Bart van den Brink liet eerder deze week weten dat hij momenteel niet actief bij gemeenten aanklopt voor nieuwe opvangplekken. Veel gemeenten zijn volgens hem druk met de gemeenteraadsverkiezingen. Pas wanneer nieuwe gemeentebesturen zijn gevormd wil hij met wethouders in gesprek over mogelijke bijdragen aan extra opvangcapaciteit.
Harderwijk wil wel opvang, maar anders
De gemeente Harderwijk geeft aan bereid te blijven opvang te bieden, maar niet langer op de huidige locatie en met minder plaatsen. In 2021 sprak de gemeente nog de voorkeur uit voor maximaal vijfhonderd bedden, maar op verzoek van het COA bleef de capaciteit uiteindelijk op achthonderd.
In mei 2025 leek een nieuwe locatie gevonden in het leegkomende gebouw van het Morgen College aan De Sypel. Begin dit jaar bleek echter dat opvang in dat pand toch niet mogelijk is. Daarmee is nog onduidelijk waar een eventuele nieuwe opvanglocatie in Harderwijk zou moeten komen.
Met de naderende deadline van 1 juni blijft de vraag of de opvanglocatie daadwerkelijk op tijd kan sluiten — en waar de huidige bewoners dan naartoe kunnen.
